Taxonomieën: keuze en consequentie

Als het gaat om de kwaliteit van toetsing, valt vaak snel de term taxonomie. Een taxonomie classificeert het leren. Het maakt onderscheid tussen verschillende niveaus van leren, denken en/of handelen en draait dus in eerste instantie om de leerling. Maar wie nadenkt over leerlingen, leren, leerlijnen denkt al snel na over lessen en toetsen. De taxonomie komt dan vaak terug in een toetsmatrijs (veel werk!) of toetsmatrix.

Bij Detmin zoomen we in op de toets en op de prestatie van de leerling op die toets. Welke taxonomie u daarbij hanteert, laten we aan u. De beste keuze bestaat volgens ons niet: ze is afhankelijk van uw eigen, lokale situatie. Wilt u advies bij het bepalen van deze keuze en/of hulp bij het vormgeven van het toetsbeleid op uw school? Onze adviseurs helpen u daar graag bij.

Hieronder ziet u een kort overzicht van de meest gebruikte taxonomieën binnen het Nederlandse onderwijs.

 

RTTI

Reproductie, Training, Transfer, Inzicht
RTTI is ontwikkeld door Marinka Drost en Petra Verra van DocentPlus. Zij onderscheiden vier cognitieve niveaus die in een toets terug komen als R-, T1-, T2- en I-vragen. In Nederland is het één van de meest gehanteerde taxonomieën.

Uitgeverij Noordhoff maakt gebruik van RTTI voor haar toetsen.

OBIT

Onthouden, Begrijpen, Integreren, Toepassen
OBIT is intwikkeld door het APS. Bij het in kaart brengen van de kennis en vaardigheden van de leerlingen worden vier niveaus omschreven. die bij de opbouw en analyse van een determinerende toets soms gegroepeerd terugkomen als OB-vragen en IT-vragen.

WDS

Weten, Doen, Snappen
WDS is ontwikkeld door Bureau ICE uit Culemborg. Het door hen gehanteerde didactische model bevat drie niveaus.

De taxonomie wordt onder meer gebruikt in methodes en toetsen van uitgeverij Malmberg.

  • Reproductie 70%
  • Toepassing I 60%
  • Toepassing II 50%
  • Inzicht 40%
  • Onthouden 80%
  • Begrijpen 65%
  • Integreren 50%
  • Toepassen 45%
  • Weten 90%
  • Doen 50%
  • Snappen 30%

Bloom

Onthouden, Begrijpen, Toepassen, Analyseren, Evalueren, Creëren
De taxonomie van Bloom is één van de eerste en meest bekende indelingen. Bloom identificeerde 6 niveaus van cognitieve beheersing. In de gereviseerde versie van Anderson & Kratwohl worden aan elk van de 6 niveaus van denkvaardigheden telkens 4 niveaus van kennis (feiten, concepten, procedures, metacognitie)  gekoppeld.

Romiszowski (FBRP)

Feitelijke kennis, Begripsmatige kennis, Reproductieve vaardigheden, Productieve vaardigheden
De taxonomie van Romiszwoski wordt gebruikt bij centrale examens (zie bijvoorbeeld de Wolf-rapportages) en is populair op het vmbo en mbo. De nadruk ligt hier niet louter op het cognitieve vlak, maar ook op vier domeinen van vaardigheden (cognitief, reactief, psychomotorisch, interactief) waarbij telkens onderscheid gemaakt wordt tussen reproductieve en productieve vaardigheden.

Miller

Weten, Weten hoe, Tonen, Doen
De indeling van George Miller onderscheidt vier niveaus van bekwaamheid. Kennis is opgedeeld in Weten & Weten hoe. Het handelen van de leerling is opgedeeld in Tonen & Doen. Bij elk niveau identificeert Miller gedragsomschrijvingen. Deze taxonomie is populair op het vmbo.

De Block en Heene

Inhoud, Gedrag, Transfer
Dit in Vlaanderen door De Block en Heene ontwikkelde model maakt gebruik van een zogenaamde vormingskubus met de drie dimensies Inhoud, Gedrag en Transfer met elk hun eigen niveaus. Toetsvragen krijgen op elk van de drie dimensies een niveau.

Van Hiele

Visueel, Beschrijvend, Informeel deductief, Formeel theoretisch, evaluatief
De taxonomie van Van Hiele is ontwikkeld vanuit de wiskunde en identificeert 5 opeenvolgende denkniveaus, waarbij een hoger niveau steunt op een lager niveau. Deze indeling is later ook toegepast voor andere vakken.

Kwakernaak

R 1-5, P 1-4
De taxonomie van Erik Kwakernaak is speciaal ontwikkeld voor het vreemdetalenonderwijs en gaat er dan ook vanuit dat een vreemde taal anders wordt geleerd dan een ander vak. Kwakernaak onderscheidt de Receptieve fase (5 niveaus) en de Productieve fase (4 niveaus).

Heeft u een vraag of een opmerking?

Neem gerust contact met ons op. We staan u graag te woord.

Neem contact op